QAYTA TUG’ILISH
YUHANNO 3:1-16
ISONING NIKODIM BILAN QAYTA TUG’ILISH VA ABADIY
HAYOTGA ERISHISH XAQIDAGI SUXBATI
A. Iso va Yaxudiylar
1. Isoning ma’badni poklashi
Yuhanno maktubining ikkinchi bobining oxirgi oyatlarida Iso ma’badga kelib uni poklashi, tozalashi xaqida tasviralnadi. Bu Iso butun xizmati davomida qilgan yaqqol narsalardan biri edi, chunki Yaxudiylar qo’llab quvvatlayotgan narsalarga U ochiqchasiga, savdogarlar ma’badning qoq o’rtasida savdo-sotiqlar olib borilgan rastalarni to’ntarib, ular qilayotgan narsalarga U qarshi boradi.
Iso Oz’ining aytgan “daladagi gullarga qaranglar, ular qanday o’sadi”, degan so’zlari uchun mixlanmadi. U “ma’baddagi o’g’rilarga qarang, ularning qanday o’girlashiga boqing” degan so’zlari uchun mixlandi. U yaxudiylarga qarshi ularning bexuda ta’limlari barchani nobudlikka yetaklayotganiga xitob qilib, ularga qarshi to’qnashadi..
2. Iso va qurib qolgan anjir daraxti
Iso qurib qolgan anjir daraxtining yoniga yaqinlashib u xaqida gapirganda u aslida meva bermayotgan mabadni nazarda tutgan edi. Shu mataldan kelib chiqqan holda U o’sha meva bermayotgan anjir daraxtiga qarab: bundan keyin abadiy sening mevangni yeguvchi bo’lmasin!, -deydi.
(Matto 21:18-22; Mark 11:12-34)
Huddi shunday Iso yana shogirdlariga Hudo la’nati mana shu ma’abad va uning befoyda dindorligi ustida ekanligini aytadi. Bunday ma’abad va din tashqaridan chiroyli ko’rinadi, biroq ularda na hayot va na hosil bor. Ular insonlarning muxtojligi uchun qayg’urishning o’rniga, faqatgina quruq va’da berishadi. Ularning hammasi behudadir. Iso anjir darahtini Yahudiy dinga solishtirib, endi bu dindan abadiy hech kim mevasini yeguvshi bo’lmasin,deydi, zero hech kim undan tinchlik, hayot, shafqat va kechiruvni topa olmaydi.
Iso yaxudiy urf – odatlarining ustidan bosib o’tib, ular til tekkizmayotgan narsalarni baxsga ko’tardi. Yaxudiylar jerkib, qabul qilmagan odamlarni Iso qabul qildi. Lekin U O’zidan keyin butun dunyoni, ayniqsa yaxudiylarni hayratda qoldiradi.
3. Nikodimning farziylar nomidan kelishi
Shunday qilib yaxudiylar Nikodimni Isoning oldiga Uni sinashga yuboradilar. U nimani o’rgatayotganini va aslida kimligini bilish uchun Nikodimni yuboradilar.
Undan oldin farziylar Isoni sinaganlarida, Uni tuzoqqa ilintirish va ayb qidirish uchun imkoniyat qidirar edilar. Biroq, bu safar ular oz’larining orasidan mashxur diniy ta’limning buyuk ustozi va farziylarning boshlig’i bo’lmish Nikodimni kechasi birinchi marta to’g’ri niyatda Isoning oldiga yubordilar.
Bu Isoni yaxshi qoniqtirdi. Nikodim yaxudiy dindorlarning boshlig’i edi va Shinedrionda muhim mansabni egallar edi. Bu katta mansabdor Isoni hayratga solish kerak edi . Bu Galiley shaxridan yosh payg’ambar. U [Nikodim] Isroilning buyuk dahosi va ustozi , diniy ta’limotlarning chuqur bilimdoni edi. Bu narsa chekkadan kelgan o’qimagan mansabsiz voizhonni (Iso) taajubga solish kerak edi.
B. Suxbatning boshlanishi – Ilohiy talab (2-3 oyatlar)
1. Nikodimning suxbatni ochishi
Nikodim Iso bilan suhbatni juda ham nozik, ustomonlik, ya’ni diplomatic yo’l bilan boshlaydi. Agar siz ham suhbatni qanday ustomonlik bilan olib borishni o’rganishni hohlasangiz, Nikodimning suhbatga yondashishiga ahamiyat bering. U Isoni “Ustoz,” deb chaqiradi va shu joining oz’ida Nikodim nimani nazarda tutayotganini ko’rsangiz bo’ladi, chunki Nikodimning oz’i ustozlarning ustozidir. Uning o’zi “yaxudiylarning yetakchisi”dir.
U shunday deb Isoga murojaat qiladi, “Ustoz, biz bilamiz”, e’tibor bering “Biz”, ya’ni “men” demaydi, balkim boshqalarning nomidan ham so’zlayotganini anglatadi. U shunday deydi “Ustoz! Sen Hudodan kelgan bir muallim ekaningni biz bilamiz, chunki hech kim, agar Hudo u bilan bo’lmasa, Sen qilayotgan mo’jizalarni qilolmaydi”. Nikodim qaltis masalaga og’irlik bilan yondashadi.
Menimcha, har birimiz ham, ayniqsa men, bir shaxar chetidan kelgan va’azxon, bunday
“biz hammamiz sening kimligingni va kuchingni bilamiz” degan sharafli soz’lardan o’pkamiz shishib ketishi amri mahol emas.
Lekin bu Isoga ta’sir etmadi. Nikodim U xaqda aytgan barcha unvonlarni rad etib, unga darrov shunday to’g’ri javob bergan bo’lsa kerak: – “Men senga rostini aytay, biz birimiz bilan tortishib o’tirmaylik”.
Bu yerda, Iso bizga suxbat mag’zini ochib berishning yorqin misolini ko’rsatadi, chunki Nikodim Uning oldiga nima maqsadda kelganini Iso allaqachon bilar edi va hamma rasmiy narsalarni chetga surib, Iso Nikodimni asl maqsadga yetaklaydi.
Mening fikrimcha, Hudo bizga ko’rsatayotgan maqsadni anglamasak, uni o’zimiz qidirishimizda biz ko’p vaqtimizni behuda sarflaymiz. Bizda qanday muxtojlik bo’lishiga qaramasdan, barcha uyat va da’vo qilayotgan narsalarimizni chetga surib, muhtojligimizning, shubhalarimizning, muammo va nimaiki bo’lmasin, ularning asl maqsadini Iso Masihdan so’rashimiz lozim.
2. Isoning Nikodimga bo’lgan javobi
Iso Nikodimga javob berganida, U Nikodimning kimligini kitobni o’qigandek yaqqol ko’rar edi. Uning ko’zlaridan va uning qarashidan, uning ichidagi mansab, buyuk ustoz unvoni, xalq sharafi sababli bo’lgan mag’rurligini bir qarashda ko’rgan edi. Lekin bunga qaramasdan Iso unga shunday deydi “Agar kim yuqoridan tug’ilmasa, Hudo saltanatini ko’ra olmaydi”.
Iso bu yerda inson xaqida gapirsa ham, Uning bu so’zlari faqatgina bitta inson xaqidagina emasdir. Bu butun bir xalqni ham qamrab oladi. Bu barcha jamoatlar haqida aytilgan
gaplardir. Bu butun bir mavjudlikni qamrab oladi. Ko’rdingizmi, bitta bir tug’ilish butun bir xallqa, butun insoniyatga tegishlidir. Qayta tug’ilishsiz, din meva va hosil bermasdan o’sadi va bora-bora o’lik dinga aylanadi.
Yangi hayotning oqimisiz, inson vujudi halokatga uchraydi, hayotining ma’nosiz, go’zalliksiz va shodliksiz qurib boradi.
Uning shafqati va Muqaddas Ruxi bizning hayotimizga, yuragimizga, jamoatimizga kirib kelgani uchun shukronalar aytamiz. Bizga hosil keltira oladigan, gullaydigan hayot taqdim qilgani va kundan kunga kuchimiz U orqali yangilanayotgani uchun Unga shukurlar aytamiz.
Shunday qilib Nikodim Isoning oldida mag’rurlik bilan turibdi. Bu dunyoga tug’ilgani uchun mag’rurdir. Lekin Iso Unga “Sen mening oldimga yahudiy bo’lib tug’ilganing uchun mag’rurlik bilan kelding; Sen mening oldimga barcha mansablaringdan faxrlanib kelding, lekin senga rostini aytay, toki sen qayta tug’ilmas ekansan, toki senga samoviy sirlar yuqoridan ochilmasa, Sen Osmon shoxligini ko’rolmaysan!”
Bu yerda Iso bizga yaqqol, bitta ilohiy so’zi bilan toki biz qaytadan tug’ilmas ekanmiz, bizning unvonimiz, nomimiz, kimligimizdan qattiy nazar, osmon shoxligini ko’ra olmasligimizni aniq ko’rsatadi. Toki bizga samodan abadiy hayot mazmuni ochilmas ekan, sizning ichingizda na hayot, na umid bor ekan.
C. Suxbatning rivojlanishi – Insoniyatning qiyinchiligi (4-8 oyatlar)
1.Nikodimning Isoga bergan savoli
Iso suxbatning bu bosqichida bu masalaga chuqurroq kirib boradi. Boshida U ilohiy talab bo’lmish qayta tug’ilish xaqida gapirgan edi, bu yerda esa endi U insoniyatning qiyinchiligi xaqida so’z boshlaydi.
Qiyin holat Nikodimning yuragidan chiqib keladi, chunki u qayta tug’ilish nima ekanligiga shubhalanadi. Ya’ni u shunday fikrlaydi “Nima xaqida so’zlayapsan Ustoz, axir mening yoshim ancha o’tgan, xalq ham o’zgarish uchun ancha keksa, hamma narsani qaytadan boshlashga biroz kech emasmi?”
Bilasizmi, odamlar hayotida ba’zan shunaqa darajaga yetib boradiki, ko’zlariga hech qanday umid va yangi hayot boshlashga hech qanday ishonch ko’rinmaydi. Mening bitta dos’tim bor edi, u doim hazillashib, “xotinim ismi mening dinim”, der edi. Bir kuni uni yurak xuruji tutib qolib, uni shifoxonaga o’lim va hayot bilan kurashayotgan ahvolda yetkazib kelishdi. Yo’lda rafiqasi uning qo’lini ushlab birga ibodat qilib ketayotganda, do’stim sekin shivirlab, “Rabbim, meni kechirgin, Rabbim meni kechirgin” deya ibodatini qaytarib ketardi.
Nikodim ham bu yerda bir savolni ta’kidlash bilan mashg’ul: “Sen xaqiqatddan ham dunyoni, dinni, Yaxudiylik ta’limotini va butun bir insoniyatni bir odamning oz’gartirishi orqali o’zgartira olasanmi?
Lekin xaqiqatda, hodisa aynan shu yo’sinda ro’y beradi: biz xushxabarni bir marta vaaz qilishimiz bilan butun bir olomonni bir vaqtning o’zida Hudoning oldiga keltirmoqchi bo’lamiz. Ammo aslida bu bunday sodir bo’lmaydi. Har narsa bitta odamdan boshlanadi,
bitta ayol, bitta boladan o’zgaradi. Isoning baraka beruvchi sevgisi har bir yurakdan yurakka o’tib borib, insonlar qayta tug’iladi va bittama-bitta, ketma – ket odamlarning hayotiga qayta t o’zgarish olib keladi.
Umid qilamanki bu hushxabarning asl manosi bizning kichik qizalogimizning yuragiga kelgandik bizga shunday ayon bo’lsa. Luyivill shahridagi yaqin tanishimizning vafotini eshitgan qizimiz yig’lay boshladi. Rak dardidan olamdan o’tgan inson ikkita bolaning onasi bo’lgan yosh ayol edi. Qizimiz yig’lab buning sababini bizdan so’rardi.
Shunda ilohiy ilhom rafiqamga shunday so’zlarni aytishga undadi; agarda, homila ona qornida o’sayotgan paytda u bilan suhbatlashish yo’li mavjud bo’lganda edi, ona unga shunday der edi “Endi tug’ilmaysanmi? Agar u yerdan chiqsang, bu yerda chiroyli hayot va erkinlik borligini ko’rasan. Sen bu yerda o’zing yura olasan, o’zing rivojlanasan”, shunda bola o’zining erkaligini ko’rsatib “yo’q men o’sishni va u yerga tug’ilishni hohlamayman, bu yer juda ham qulay, meni u yerga yubormang, menga shu joining o’zi yoqadi” deya javob berar edi. Keyin rafiqam kenja qizimizga shunday deydi “Hayot ham shunga o’xshaydi, biz huddi ona qornida yashayotganimizdek. O’lim yaqinlashganda, biz huddi bola ona qornidan chiqqandek, biz ham narigi dunyoga, Hudoning shuxrat yorug’ligiga, rivojlanishning abadiy mavjudligiga, Hudo shafqatining go’zalligiga yetishamiz.
Meni eshityapsizlarmi? Qachonki samoviy vahiy bizning yuragimizga kelsa, u bizning ichimizda cheksiz bo’lgan abadiy hayot urug’larini ekib boradi. Hudoga hamdu – sanolar bo’lsin, chunki hozirning o’zida sizning ichingizda abadiy hayot bo’lishi mumkin. Hudoga shuning uchun shukurlar ayting!
2. Isoning tahlil qilishi (5-8 oyatlar)
Iso Nikodimga bu narsalarni tushuntirishi lozim edi. Birinchi Iso uning bilan hazillashayotgandek tuyuladi, yani “sen Yaxudiylarning otasi, diniy bilimlarning dahosi bo’lmish, sen, nahotki bu ruxiy narsalarga aqling bovar qilmasa? Sen muqaddas bitiklarni o’qiysanu, ular nima deyatganini uqmaysanmi?
Odamlar butun umr Kalomni o’qib yurgan bo’lsada, lekin hech qachon hayotida xushxabarni eshitmaganligi boshqalarni hayratda qoldiradi.Chunki ular ongli ravishda yuraklarini toshga aylantirganlar. Ular kalomni o’qib o’rganishlari mumkin, lekin kalomning Muallifi bo’lmish Hudoni bilmaydilar.
Iso unga yuqoridan keladigan Muqaddas Ruxning ishi xaqida so’zlaydi. U xuddi shamolga o’xshashini tasvirlab beradi. Men o’sha joyda Isoning gaplarini eshitib, Nikodimning hayolidan kechayotgan fikrlarini tasavvur qila olaman. Balkim U Yezekil bitigini eslab, uning aytgan “xalq endi faqat oqim, yoki o’tmishda qolib ketadigan bir suyaklar to’plami bo’lmasligi” xaqidagi so’zlarini yodiga keltirgandir.
Balkim keyin Nikodim Yezekilning “Ey Hudo, nafasing bilan bu o’liklarning ustiga puflagin” degan so’zlarini eslagandir. So’ngra esa “Hudo shunday deydi, Uning kalomining yoyilishi va Muqaddas Ruxning kezishi, ochilmagan vahiylar va buyuk bir xalqqa o’xshab tirik bo’lib keladi va huddi bir kuchli bir askar jangchilaridek yuradi” deb
aytgan so’zlari yodiga tushgandir. Lekin Yezekilning maktubi xalqning qayta tug’ilishdan ko’ra yanada chuqurroq mazmunga egadir. U yerda yana Hudoning so’zini amalda qo’llash xaqida aytilgan, ya’ni Hudoning kalomi hayotingizga kirib keladi va Muqaddas Rux yuragingizga kirib borib, qurib qolgan suyak va tanangiz orqali nafas oladi, va sizga bu hayotda yashashga kuch beradi. Shu orqali siz o’z oyog’ingizga turasiz, lekin endilikda bu dunyo bilan birga emas, balkim bu dunyoda qadam bosib yura olishingiz uchun kuch beriladi. Son’gra siz dadil qadam tashlab ushbu “By dunyo mening uyim emas” degan qo’shiqni baralla ayta olasiz.
Bizning bir Oscar Bassett ismli birodarimiz, U “Rocky Hill” nomli jamoatidan edi, har kuni erta saharda ushbu qo’shiqni aytar edi “Bu dunyo mening uyim emas, men bu yerdan faqatgina yo’l – yo’lakay o’tmoqdaman, va mening xazinam samodadir”. U bu qo’shiq soz’larini yaxhsi ko’rib, o’qiy olishi uchun ko’zoynagini quloqlariga skoch bilan mahkam yopishtirib qo’yar edi. Lekin biroz vaqtdan keyin uning yuzi yorqin bo’lib, Hudoning nuri unga samodan kelganda, u hamma qo’shiq kitoblarini unutib, endi unga ilohiy hayot kelganligi xaqida o’ylar edi. Hozir u boshqa makonning fuqarosidir, va siz biladigan birinchi narsa shuki, u hech qachon bu qaysi kun sodir bo’lishi xaqida qayg’urmas edi, kechasimi, kunduzimi, shanbami yoki yakshanbami, kim u yerda bor, yoki nimalar u yerda bo’ladi, Hudo Shuhrati uning yuzidan taralib turar edi va u tirik Hudoga topindi.
Menga quloq solinglar, qachonki Hudo bizni O’zining ilohiy ruxi bilan teginsa, biz bu dunyoning tubidan birdaniga samoviy shoxlikning vorislari kabi u yerga ruxan ko’tarilamiz va Iso Masih bilan bir tan bo’lamiz. Biz imonimiz orqali ilohiyatga, ilohiy kuchga va vadalarga erishamiz. Bu juda ham ajoyib va sharafli jarayondir. Unga hamdu sharaflar bo’lsin!
Iso ham bu jarayonni tasvirlab beradi; Bu huddi Hudo O’z nafasini o’lik suyaklarning ustiga puflaganda u huddi shamol kabi qayerdan kelib, qayerga qarab kezishini bilmaysan. Huddi shunday odam ruxdan qayta tug’ilganda ham sodir bo’ladi. Hudoning nafasi bizga keladi. Eski Ahd bitiklarida Hudoning Ruxi ba’zida shamol, ba’zi joylarida nafas, ba’zi joylarda hattoki bo’ron deb tarjima qilingan. Bu huddi tuproqdan yaratilgan odamga, Hudo O’z nafasi bilan unga puflab hayot bergandek, huddi shu kabi ruxan qayta tug’ilishda ham sodir bo’ladi. Hudo ruxan o’lik hayotingizga O’zining abadiy hayot beruvchi nafasi bilan puflaydi, va sizga jon kirib keladi, va siz xaqiqattan ham tirik inson kabi yashashni boshlaysiz. Endi siz abadiy nafas olasiz.
D. Suhbatning yakunlanishi – Insoniyatning qiyinchiligi (9-16 oyatlar)
1.Nikodimning savoli
Nikodim hali ham ushbu jumboqlarga javob topish bilan mashg’ul “bu qanday bo’lishi mumkin axir?” U Iso ayatayotgan ruxiy sirlarning mazmuniga yeta olmayatgandi.
2.Isoning javobi
Iso unga tanbex qilib “Sen Isroilning ustozisan-ku axir, nega buni bilmaysan? Men samoviy narsalar xaqida so’zlayapman, sen esa bu yerda tasvirlangan shamol, qayta
tug’ilishni bu dunyoning fikri bilan tasavvur qilyapsan. Yoki sen ruxiy narsalarrni bu dunyo fikrlaridan kelib chiqqan holda tushunmoqchisan? Biroq sen bu dunyoning aqli bilan Hudoga yetisha olmaysan” deydi.
Havoriy Pavlus ham ushbu mavzuni qayta-qayta birodarlariga yoritishga harakat qiladi, ayniqsa Korinf jamoatidagi birodarlariga u yaqqol “Modomiki dunyo o’z aql zakovati bilan Hudoning murodiyu hikmatini anglab yetmagan ekan, Hudo tentaklikday tuyulgan payg’omga ishonuvchilarni qutqarishni lozim ko’rdi” deya xitob qiladi. 1 Kor.1:17-20
Siz Hudoning ishlarini insoniy aql va mantiq bilan anglab yeta olmaysiz. Iso unga “Hech kim osmonga chiqqan emas” deydi.
Siz hozir bu narsalarni tushunishingizning sababli – huddi Hudo Yoqubga tushida zuxur bo’lgani kabi (Ibtido 28:10-22), Isoning sizga ochib bergan vahiysi tufayli, siz hozir yangi Baytlahmni, Hudoning uyiga bo’lgan darvozani ko’rib turibsiz. Bu yerda yangi hayot manbai mavjuddir. Bu Iso Masihning O’zidir. Osmondan kelgan Inson O’g’li. (Yuhanno 1:47-51)
Iso yana shunday deydi “Muso sahroda ilonni qanday yuqoriga ko’targan bo’lsa [Hudo karomati orqali bu ko’tarilgan ilonga qaragan yahudiylar o’limdan qutqarilgandek], huddi shunday Inson O’g’li ham yuqoriga ko’tarilishi kerak. Shu tariqa Unga ishongan har bir kishi, halok bo’lmay, abadiy hayotga erishadi. (14-15 oyatlar)
Keyin u bizga qayta, yangittan tug’ilish, ilohiy hayot avvalom bor samodan kelgan ilohiy vahiy orqali sodir bo’lishi xaqida aytadi. Bu vahiy bu dunyoning vahiysi emas, balkim bu dunyoda Iso Masih orqali namoyon bo’lgan vahiydir, va u bizga Hudo bizni shunchalik sevgani tufayli namoyon bo’lganini aytadi. (16 oyat)
Ko’rdingizmi, Hudo bizning ruhan o’lik ekanligimizni ko’rdi, U bizni shunchalik sevdi. Hudo “Men ular abadiy hayotga erishishlarini istayman”dedi va bu hayot abadiy bo’lishini istadi. Zero kimki Isoga ishonsa, ular Hudoning farzandlari deb ataladilar va hech qachon halok bo’lmay, abadiy hayotga erishadi.
Xulosa
Men bu yerda diniy bir masalani hal qilmoqchi emasman. Yoki bir xissiy tajriba xaqida ham gapirmoqchi emasman. Men bu yerda xaqiqiy, hattoki Dovudning oz’i ushbu misralarda aytgan “Men Hudoimni sabr bilan kutdim va U O’z qulog’ini mening ibodatimga tutdi, va U mening ruximni ko’tarib, ushbu daxshatli tubanlikdan olib chiqdi” degan tajriba xaqida bo’lishmoqchiman.
Hudoim, agar Sen menga yetib kemaganingda, men hozir zulmatning qaysi chuqurliklarida qolib ketgan bo’lar edim, bilmayman?! U meni o’zgartirdi. Dovud aytganday “ U menga Ruxi bilan yaqinlashdi va yuragimga yangi qo’shiq berdi va o’gzim bilan kuyladi. Endi men U orqali o’zgardim, va qo’shig’imni kuylashimni ko’rib, boshqalar Hudoimdan qo’rqishni boshlaydilar”. Menimcha bizning hamdu – sano aytadigan eng zo’r musiqa asbobi bu Muqaddas Rux odamlarning yuragini oz’gartirgan hayot bo’lsa kerak. Qani endi odamlar bizlarning ichimizdagi abadiy hayotni ko’rolsa?
Qani endi ular butun hayot tashvishlarini chetga surib, Hudo bizning hayotimizda nima ishlar sodir qilayotganini ko’rolsa?
Shaxsan, balkim xushxabar yoyishdagi eng ajoyib asbob bu hayotimizni butunlay o’zgartiradigan va boshqalar bizdagi ilohiy hayotni ko’ra olishi uchun qaytattan tug’ilishning g’aroyib tajribasini boshqalar bilan bo’lishishdir, deb o’ylayman. Qaniydi odamlar o’sha narsalarni, bizning hayot tashvishlarimiz, muammolarimiz va turmush xaqidagi havotirimizning o’rniga bizning ichimizdagi abadiy hayotni ko’rolsa. Menimcha Rabbimiz biz uchun nima qilib berganligi xaqida boshqalarga aytish, bu bizning og’zimizdan chiqadigan eng ajoyib kalomlar bo’ladi.
Lousville jamoatidagi bir ayol yaqindagina abadiy hayotga erishib Hudoga ishonmaydigan bir tog’asini ko’rish uchun avtobus bekatiga boradi. U tog’asiga nima deyishni bilmadi.Ular birga mashinada kelishdi. Lekin yo’l bo’yi din xaqida soz’ ochilmadi. Keyinchalik u menga kelib bu uchrashuv xaqida soz’lab berdi, “Men hamma javoblarni bilar edim, faqat unga qanday qilib aytishga yo’l topa olmaganimdan achindim, men faqatgina unga Hudo mening hayotimda qanday o’zgarishlar olib kelganini aytganimda, tog’am menga, yaxshi, Hudo barakangni bersin, dedi xolos. Bu butun vaqt davomida undan eshitgan yagona yaxhsi so’zlar bo’ldi.”
Ko’plar buni ko’radi va qo’rqadi va Hudoni ulug’laydi. (Riml.15:4-11)

F. J. Mey – jamoat pastorlik ta’limi bo’yicha Doktor, Professor Emeritus

Hayot noni

1-Qism

Yuhanno 6:14-71

Bu matn “Men hayot noniman” degan tasdiq so’zlarini ta’riflaydi.

Kalomdan oyat – Yuhanno 6:35

“ Iso ularga shunday dedi “ Men hayot noniman; mening oldimga kelganlar hech qachon och bo’lmaydi va Menga ishonganlar hech qachon chanqamaydi”.

    A. Yuhanno maktubi oltihcni bobning qisqacha tavsifi

Ushbu bob juda go’zal va ajoyib voqealar bilan boshlanib, juda achinarli haqiqat so’zlari bilan yakunlanadi. Bu bob ayollar va kichik bolalardan tashqari, minglab – besh ming odamning Rabbimizning huzurida to’planishi, Uni olqishlar bilan kutib Shox deb e’lon qilishlari bilan boshlanadi. Bobning oxirida o’n ikki shogirddan tashqari boshqa hamma tarqalib ketadi, va shogirdlardan bittasi iblisga xizmat qilishi bilan yakunlanadi. Har qanday ajoyib boshlangan narsa, har doim ham huddi shu tariqa yakunlanmaydi. Hamma narsa odamlarning Hudoning Kalomiga, Muqaddas Ruxga va Iso Masihning O’ziga qanday javob berishlariga bog’liq. Ushbu bob buyuk shifo ato etgan mo’jiza bilan yakunlanadi.

    1. Masihning “Mendirman” degan so’zlari

Men sizlarga soz’imning boshida aytgan oyat, ushbu bobning yuragidir. Chunki keyingi boblarda aynan hayot noni bilan nima qilganlarini ko’rsatadi. Mening matnim Iso Masih Yuhanno maktubida yetti marta aytgan “mendirman” so’zi xaqidadir va e’tibor bersak Iso ushbu aytgan so’zining orqasidan yana boshqa tasdiqlovchi gap aytadi, ya’ni U bosh so’zga ergash so’zni qo’shadi. U shunday dedi , “ Men nondirman, Men hayot nonidirman”. U yetti marta “Mendirman” degan ushbu iborani takrorlaydi, va yana boshqa vaqtlarda U ushbu iborani absolyut( ya’ni bundan boshqa hech narsa mavjud emas) mazmunida qo’llaydi. Agar ushbu so’zlarni bu dunyodagi boshqa biror odamning og’zidan chiqsa, U Hudoga shak keltirgan bo’lar edi. Lekin Iso bu so’zlarni ayta oladi va samo buni sharaflaydi va buning hammasi xaqiqatdir. Huddi Ota kabi, Iso ham “ azaldan bor bo’lgan va abadiy “ Mendirman” deydi.

Shunday qilib, Iso bu yerda birinchi “ Mendirman” iborasini ishlatadi. “Men hayot nonidirman”, yohud “ Men cho’pondirman” yoki “Men qayta tirilish va hayotdirman”, va yana “ Men nurman” va hkz…

2 Fisix ( pasxa) bayrami

Ushbu bobning to’rtinchi oyatida Fisix bayrami xaqida aytiladi. Yahudiylarning Fisix bayrami matn sahnasining orqasida turadi va ushbu sahna Yuhannoga ushbu bob voqealarini yorqinroq ta’riflashga va yozishda yordam beradi. Maktubning beshinchi bobidan o’ninchi bobigacha va har bir bobning asosida Yahudiylarning eng buyuk va muhim bayramlarining birining nishonlanishi xaqida ta’riflanadi.

Ushbu bobdagi ta’riflangan bayram Fisix bayramining nishonlanishidir. Navbatdagi boblarda Yahudilylarning Fisix bayrami suxbat, munozara, baxs va kurashishga o’tib ketadi. Aynan mana shu yerda, ushbu bob buyuk ozuqa beruvchi mo’jiza, matalning bajo kelishi – Iso Masihning Uni qabul qilganlarga non va hayot beruvchi buyuk qudrati va qobiliyatini ko’rsatadi.

    3. Uch nonning o’giti.

Ushbu bobda eslatib o’tilgan uchta nonning mazmuni mavjuddir.

Birinchi non bu Fisix nonidir – ushbu non Isroil xalqi Misrdan chiqqan kunining kechasida qilingan. Bu haqda aytuvchi boblar ko’rsatilgan. Keyingisi sahro mannasi – bu non Isroil xalqiga Xudo samodan yog’dirgan nondir. Bu xaqda ushbu bobda eslatiladi, bu nonning ham o’giti va mazmuni mavjuddir.

Yana kelajakda, oxir zamondan keyin Masihiylarniy to’yida yeyiladigan non xaqida fikr mavjuddir. Ya’ni biz Qo’zining Nikoh to’yida yeyiladigan nonga ko’z tutamiz.

Ushbu oltinchi bobda Yuhanno Rabbimizning shogirdlari bilan bo’lgan Qutlug’ Kecha xaqida ko’p yoritmasa ham, u bu kechaning ilohiy asoslarini aytib o’tadi, nonni bo’lish va tokli uzum sharbatini ichishdir.

    4. Yuhanno maktubining maqsadi

Bu bob bizga Yuhanno maktubini yozishdan bo’lgan maqsadi xaqida kengroq tushuncha beradi, chunki muallif bizga Fisix bayramida va bayram arafasida nimalar sodir bo’lishi xaqida ta’riflab beradi. Barcha Yahudiy bayramlari hammasi Isoda bajo keldi va chetda qoldirildi, zero Yahudilaylarning barcha umid va kutishlari Iso Masihda topsin. Hayot, umid faqat Undadir va barcha olqishlarning markazi Udir, nafaqat Yahudiylar uchun balkim butun dunyo xalqlari uchun hamdir. Hatto Yuhanno Yahudiylarning ma’badi buzilgan va ularning dini inqirozga yuz tutayotgan bo’lsa ham, hanuz uning Yahudiylarga qarata yozilgan maktubi shunday deydi “ Siz ma’bad buzilgandan afsuslanmang”. Ya’ni havoriy muallif “sizning diniy marosimlaringiz yo’qolganidan havotir olmang, chunki Iso Masih asrlar osha muqaddaslarning muqaddasi bo’lgan mehrobining sahnasiga qadam bosdi va aynan U Hudo butun olamda nima qilishi va kelajakda nima qilishining qutb nuqtasidir.

Ma’badning yo’qolishi bilan Inson hech narsani yo’qotmadi, chunki biz hali hanuz Hayot noni bo’lgan va samodan kelgan Iso Masihni olqishlay olamiz. Unga hamdu- sanolar bo’lsin!!!

Agar Yahudiylar yurakni larzaga soladigan ushbu maktubni o’qisa, nafaqat yahudiylar, balkim birinchi marta ushbu maktubni o’qigan ma’jusiy xalqlar ham, ularning yuragida qanday tinchlik paydo bo’lishini tasavvur qilaman. Quddusdagi Ma’bad buzilganda va Levit ruhoniylari butun dunyoga tarqalib ketgan bo’lsa ham, qayerda ikki yoki uch kishi Iso masihning nomi ila birgalikda yig’ilsa, o’sha yerda Uning nomi Ruxda va Xaqiqatda olqishlanadi.

    B. Xalqning oziqlanishi

Xalqqa non ato etilishi barchani larzaga soluvchi mo’jizadir. Ushbu mo’jiza orqali Iso xaqiqatdan ham insonga hayot va non beruvchi, shuningdek samodan keluvchi ruxiy noni orqali abadiy hayot berishga qodir ekanligini namoyon qiladi. Keling ushbu mo’jizaga bir daqiqa to’xtalib o’tamiz.

    1. Shogirdlarning munosabati

Kun kechga qarab botayotgandi va xalq to’plangan joy cho’l edi. Bu yerda tezkor harakatlar qilinishi xaqida darak beradi. Son’gra biz shogirdlarning bunga munosabatini quyidagi soz’lari orqali “odamlarni uyiga qo’yib yubor, chunki bizda hech narsa yo’qdir”, namoyon bo’ladi. Bu juda ham achinarli holat, chunki tasavvur qiling agar jamoat zarur vaqtda “biz senga yordam bera olmaymiz”, deya biron bir odamni bo’sh qo’l va bo’sh yurak bilan qo’yib yuborsa?!

    2. Filipning sinalishi

Keyin biz bu yerda Filipning sinalishini ko’ramiz. Iso O’zi nima qilishini bilar edi, lekin U sinash uchun so’radi “Bu odamlarni ovqatlantirish uchun qayerdan non sotib olamiz?” Filip tez o’ylab unda ikki yuz dinor borligini aytadi va shunday deydi “Bu ikki yuz dinor hammaga yetmaydiku?” Filip bu narsani oz’ining insoniy aqli va miyasidagi hisobi orqali hulosa qildi.

Bilasizmi, huddi shunday narsa odamlar Xushxabarni qabul qilishda, jamoat va Muqaddas Rux xaqida o’ylashadi. Agar ular biron narsani bilsa, balkim ular ishonadi deb oy’lashi mumkin. Garchan ular bu narsalarni tushunsa, unda ularning ishonishiga yaxshi asos bor. Biroq men yana shu narsani sizga aytaman, Xudo siz uchun ko’p narsalarni qilishi mumkin, lekin siz buni hech qachon tushunmaysiz. Siz qutqarilish xaqida hamma narsani anglashingiz shart emas. Eng muhimi Iso Masihga ishoning va imon orqali qutqariling. Siz Muqaddas Rux va uning inomlari xaqida uni qabul qilish uchun hamma narsani bilishingiz shart emas. Siz Muqaddas Rux bilan cho’mdirilib, Uning inomlarini ishlatishingiz mumkin, lekin barcha narsani butunlay tushuna olmaysiz. Ko’p odamlaar bugungi kunda Pentakos – elliginchi kun xaqida birinchi bilib, keyin uni qabul qilmoqchi bo’ladi. Lekin bu bunday qabul qilinmaydi. Siz faqatgina uni qabul qilib, Muqaddas Ruxning barakalari bilan shodlaning. Hudoga hamdu sanolar bo’lsin! Hudo Oz’ning yo’lini yuragingizga O’zi solsin va boshqalar bu narsani bilsin.

Filip ushbu yerda o’zining fikrlaridan bir xulosaga hali ham kela olmayapti. U butun hayoti davomidagi buyuk imkoniyatning bajo kelishiga qarshi bahonalar qidira boshladi.

    3. Andriyning imoninig sustligi.

Andriy o’sha yerda edi va u o’zi bilan ozgina tushlik olib kelgan edi.U ham bu narsani qabul qila olmadi. Unda imon va umid uchquni past edi.U Isoning oldin qilgan mo’jizalarini ko’rgan edi, lekin bu safar uning imoni sust ekanligiga ushbu so’zlar dalolat beradi “ Mana ustoz, bu yerda ozgina tushlik bor, lekin buni bunday olomon o’rtasida qanday bo’lamiz?”

Aynan mana shunday o’ylar ko’p odamlarning imonini kesadi., qachonki biz oz’imizni komib qo’ymasak va “ Nima uchun men bu jamoatning da’avatlari bilan yuzma yuz turishim kerak?’ degan savollarni bermasak, ko’p buyuk narsalar sodir bo’ladi. Bizda salbiy o’ylash va ikkilanish bilan qarash odati mavjud, biroq, men sizlarga aytaman, Hudo bizga yaqin kelganda, U bizni ro’baro qilgan har qanday da’vatga biz yuzma yuz tik tura olamiz. Har qanday bizga qo’ygan javobgarlikni Uning shafqati ila bajara olamiz.

Hozir esa Iso shogirdlariga buyuryapti. Lekin Iso ularga boringlar xalqqa ovqat beringlar, deganida shogirdlari bahona qidira boshladilar. Biroq Iso vaziyatni o’zgartirdi, shogirdlari unga bo’ysindi va mo’jiza yuz berdi.

    4. Iso va baliq, va non

Keyin Iso nonni va baliqni olib, uchta harakatni amalga oshirdi: Birinchisi, U bu ne’matni barakaladi. U non va baliqni qo’lida ushlab turdi. U ularni qo’liga oldi va barakaladi. Men sizlarga aytaman, ko’p odamlar Hudo uchun buyuk narsalar qila oladi, faqatgina ular Iso Masihning qo’lida bo’lsa va Masih ularni barakalasa, ular buyuk mo’jizalarni amalga oshiradilar. Qanchalik biz o’zimizni Undan yiroqda tutsak, uzoqlashsak, biz Uning panohida boshqa bo’la olmaymiz. U bizni barakotlay olmaydi, va biz ko’p narsa qila olmaymiz. Lekin qachonki biz o’zimizni unga bag’ishlasak, , bu qanchalik baraka keltirishini bilasizmi?

Hozirgi jamoatlarning nima uchun barakadan va barakani qabul qilishni qo’rqishiga nima sabab? Chunki ular barakadan keyin keladigan narsadan chekinishadi. Iso nonushtani barakalgandan son’g, u nonni sindirdi. Ko’p baraka olib, keyin hayotida sindirilgan insonlar osmon shohligida katta qadrga ega.

So’ngra, U barakalangan non va baliqni halqning oziqlanishi uchun tarqatishni buyurdi. Hamma bundan qoniqdi. Hamma ovqatga to’ydi. Hattoki ko’p savatlar oshib qoldi, chunki Iso ularga oshig’I bilan berdi. Bu narsa Yuhanno maktubidagi ushbu so’zlarga dalolatdir “ Iso hayot ato etadi va ortig’i bilan beradi.

U yaratgan har qanday mo’jizaning orqasida hali ko’p va buyuk kuch – qudrat saqlanadi. Har safar u bitta qalbni qutqarsa, bu bitta qalbning ketidan boshqa minglab qalblar qutqariladi. Har safar u shifo berganda U O’zining shifo berish kuchidan faqatgina ozginasini qo’llaydi. U hech qachon shifo berishdan va barakalashdan charchamaydi. Bu narsa Hudo shafqatining ortig’i bilan ko’p ekanligidan guvohlik beradi. Hudoning barakasi, so’zsiz shodligi va shuhrati cheksizdir. Qachonki biz Uning barakasini xis qilsak, , biz huddi Sha’ab Malikasi aytganidek “ hali yarmisi ham aytilmadi” deymiz.

    5. Kichik bolaning tetik imoni

Men bu bolaning uyiga bir nechta non va baliq bilan toshib to’ldirilgan savat bilan uyiga qaytib borishini tasavvur qilaman. U o’zining ulushini oldi deb o’ylayman. Tasavvur qilaman Filipning achinishini va balkim shunday soz’larni aytishini “O’ylab qara, bir necha daqiqa oldin, Rabbim menga huddi shu ulushni taklif qilgandi men esa bundan yuz o’girdim.

Huddi shunday, boshqa kichik bolalarning yoki ruhan kambag’allar bo’lgan lekin Hudoning Amriga bo’ysungan insonlar orqali Hudo buyuk narsalar va mo’jizalar yaratganda, oramizdagi nechtamiz ularga qarab, yuragimiz alam qilib “Men ham shu narsani qila olardimku, men ham o’sha yerda bo’la olardimku, Meni Hudo chaqirgan edi. Menga bu narsani bajarishga imkoniyat bergandiku!” deya afsuslanganmiz?

Har qanday holatda ham, men sizlarga aytmoqchiman, Hudo sizlarga biron bir narsani taklif qilganda va buning amalga oshishiga ishonish qiyin bo’lsa ham, Undan yuz o’girmang. Faqatgina Unga “Yaxshi Rabbim, Men o’zimni va o’zimda bor bo’lgan barcha narsani sening qo’lingga topshiraman. Meni barakalagin, sindirgin va Meni O’zing hohlagan yo’llarda ishlatgin. Men O’zimni senga bag’ishlayman”.

Bu yuqoridagi hikoyadan siz Iso Masihning qudratli kuchining harakat qilishi va tirik nonning-Hayot Nonining samodan or’tig’i bilan kelishini ko’rasiz.

Hayot noni:

2-Qism

Yuhanno 6:14-71

Bu parcha “Men hayot nonidirman” tasdiq soz’larini

namoyon etadi

Iso va olomon

Endi biz tezgina Isoning mo’jizasiga javoban to’plangan odamlarning munosabatini ko’raylik. 14- oyatda odamlar shunday deyishdi, “dunyoga payg’ambar kelganining dalili mana shudir”, “ushbu insonga qarang, payg’ambarga; Biz aynan Uni shuncha yillardan beri kelishini kutgandik. Biz Uning ovozini eshitmoqchi edik, mana, endi eshtiyapmiz. Biz Uni ko’rmoqchi edik – mana, biz Uning mo’jizalarini ko’ryapmiz”.

Shunday qilib butun olomon bitta bo’lib Isoning oldiga to’planishdi va Uni Shox deb e’lon qilishga tayyor edilar.

[Bundan Hulosa:] Siz ham gar orqangizdan ko’pchilik insonlar ergashib va sizning shunchalik mashxurligingizdan odamlar sizga shoxdek munosabat ko’rsatishni boshlashsa hush’yor bo’ling. Hush’yor bo’ling bunday paytda.

Isoning olomonga murojati.

Etibor bering, shu paytda [Hazrat] Iso nima qildi? U olomonning orasidan chiqib, toqqa ibodat qilishga ketdi. Qachonki xalqning etibori sizni shuxrastparastlikka boshlasa, bilingki siz havfli joyda turibsiz. Bu vasvasa va sinovning bir turidir. Shunday paytda siz bu xavfli joyni tark etib ‘toqqa ibodat qilish uchun ketishning vaqti-soatidir. “Yarim kechagacha ibodat qiling” [Toat-Ibodatda doim bo’ling]. Chunki aynan o’sha, mo’jizalar tufayli sizning orqangizdan ergashgan olomon, birdaniga sizdan yuz o’girib “ Uni xochga mixlang !”, huddi Isoni xochga mixlashni talab qilgandek, sizdan ham shunday yuz o’girib ketishlari mumkin.

Keyingi kunda olomonning Isoga murojati.

Keyingi kuni, odamlar yana non qidira boshlashdi [Iso Masihning mo’jizasidan] [Iso g’ayri-oddiy yo’l bilan halqqa non berganidan keyin]. Ular Isoni qidirishni boshlashdi. Biroq, ular Isoning ko’rsatgan mo’jizasining tub ma’nosini tushunganidan Uni qidirishmadi.

Olomonga Iso shunday dedi, “siz meni mo’jizalarni ko’rganingiz yoki ularning ma’nosini anglaganingiz uchun qidirmayapsiz, balkim siz non yedingiz va uni to’yib yeganingiz uchun meni qidirmoqdasiz”. Qachonki Iso barokat bersa, buning sababi bordir. Qachonki Iso imonlini “moylasa” [Samoviy ehtirom ko’rsatsa], buning ham sababi mavjuddir. Qachonki U mo’jizaviy kuchini ishlatsa, buning ham sababi bordir. Ya’ni, bu orqali insonlar Uni ko’rsin va Unga inonsin, va abadiy hayotga ega bo’lsinlar va (Hudovand bilan to’la haqiqiy hayotni) ortig’i bilan yashasin. Hudovandga hamdu- sanolar bo’lsin!

Xalq bunga javoban Undan shunday deb so’radi: “Abadiy hayotga erishish va Hudoning ishlarini qilish uchun nima qilishimiz kerak?” Iso ularga: “Gap illohiy talabini bajarish yoki bajarmaslikda emas, balkim Hudo Yuborganiga ishonishdadir”.

Xalq undan yana so’radi “Agar biz senga ishonishimizni hohlasang, yana bir mo’jiza ko’rsat”.

Aynan mana shu soz’lar mening me’damga tegadi. Tasavvur eting, bu huddi, olomon odamlari mendan ikki barobar semiz bo’lgan, yonboshlab yotib olgan, hozirgina og’zini to’ldirib yegan non va baliqni misvok bilan tishlari orasidan tozalayotgan odamday xalq yana [Isodan tasdiqlovchi mo’jiza] talab qilmoqda: “Agar Senga ishonishimizni hohlasang, bizga yana mo’jiza ko’rsat!”

Bilasizmi, bugungi kunda jamoat atrofida ‘ruxiy ochko’zlar’ [yani har hil g’ayri oddiy hodisalarni qidiruvchilar] juda ko’p uchraydi. Hudo hamma yerda, lekin ular Uni ko’rmaydi. Uning qudratli qo’li boshqaryapti, lekin ular buni sezmaydi. Muqaddas Rux ishlaydi, lekin ular bundan bexabar. Hudovand [o’z xalqi orasida] o’zining ishini qilmoqda, lekin ular U bilan yaqin yurmayapti. Ularning faqat faqat bitta hohishi yana bitta[tasdiqlovchi] mo’jizani ko’rishdir.

Yana bitta mo’jizaviy narsa yuz bersa -yu, ularning ruxiy nafsi to’ysa.

Isoning ta’limi.

So’ngra Iso ularga ozgina ta’limot berishni boshlaydi. Aynan mana shu joyda, Hudoning kalomi xaqida o’rgatilganda, [bugungi kunda] ko’pchilik odamlarning zarur ishlari chiqib qoladi, band bo’lgani uchun jamoatdan chiqib ketgisi keladi. Men shuning uchun ba’zi bir odamlardan ranjiyman. Ular butun bir jamoatni boshiga ko’tarib baland ovoz bilan hamdu-sanolar aytishi mumkin, lekin qachonki Muqaddas Kitobdan gapirishni boshlagan zahotiyoq, yoki ular chanqab qoladi va bir payola suv qidirib ketishadi, yoki biron bir ishi chiqib qolib jamoatdan chiqib ketadilar.

Iso berayotgani – Uning O’zidir

Iso shunday deydi, “Endi kimning eshitar qulog’i bo’lsa eshitsin, agar siz ota – bobolaringizga samodan berilgan xaqiqiy nonni bilmoqchi bo’lsangiz, mana siz hozir Uni ko’rib turibsiz, chunki Men hayot nonidirman”. Ya’ni muallif ,Yuhanno bu parchada, Iso berayotgan in’omi bu Uning O’zi ekanligini o’quvchilarga ko’rsatmoqchi.

U bizga in’om beradi, lekin sovg’a va in’om bilan birga U Oz’ini ham beradi. U bizga O’zligini beradi, Unga hamdu- sanolar bo’lsin, ya’ni Uni qabul qilmasangiz U berayotgan barakani ham ololmaysiz. Siz Uni qabul etmasangiz, U berayotgan nonni ham yeya olmaysiz.

Iso Masih sovg’a ulashuvchi Qorbobo emas

Iso faqatgina sovg’ani tarqatib ketuvchi Qorbobo emas, balkim U O’zining kimligini sizlarga ochib shunday deydi “Agar siz mening barakamni va tuxfamni olmoqchi bo’lsangiz, agar hayotga ega bo’lmoqchi bo’lsangiz, unda mana Men hayotning O’zidirman, siz Meni qabul qilishingizga imkoniyat bor.” Siz Isoni Oz’ingizning Rabbingiz deb qabul qilmaguningizcha Hudoning barakasini va U tayyorlagan eng ajoyib narsalariga ega bo’la olmaysiz. Unga olqishlar bo’lsin!

Iso – Abadiy Hayotdir

Iso qirqinchi oyatda shunday deydi: “Otamning irodasi yana shuki, Uning O’glini ko’rgan, Unga ishongan har bir kishi abadiy hayotga ega bo’lsin”…..

Odamlarning noroziligi

Shu vaqtda odamlarning va diniy amaldorlar bunga javoban munosabatini kuzating. Iso Ularga abadiy hayotga erishish yo’li xaqida aytganda, ular bunga javoban ranjiy boshladilar. Ular deyishdi: “Bilasanmi, bunday bo’lishi mumkin emas”, “U Hudoga shak keltirmoqda,” va hkz…Ular bu arzlarni olomon ichidan ko’tarib chiqishga harakat qildilar.

Men ham ana shunday nizo ko’taradigan odamlarning orasida ba’zan va’z o’qiyman.

Biroq Hazrat Iso chuqurroq manosini tushuntira boshlaydi va ularga Hayot Noni bu O’zining [qurbonlikka berayotgan] tanasi ekanligini aytadi.

Odamlarning janjallashuvi.

Odamlar o’zaro bu haqda baxslashishni boshlashdi: “ men bunga ishonmayman”, “ men buni qabul qila olmayman” va hkz…

Bunga javoban Iso ularga shunday deydi, “… toki siz Inson O’g’lining tanasini yemagunigizcha va uning qonini ichmaguningizcha, hayotga ega bo’la olmaysiz.” Bunga javoban odamlar va Uning shogirdlari shunday deyishdi “… bu og’ir so’zlar, kim ularni anglay oladi?”

Iso esa ularga qarab dedi: “Bu sizlarni vasvasaga solayaptimi?”, Shu “vasvasa” so’zi “-Bu narsa sizlarga nizo tug’dirmoqdami?” degan manoni ham bildiradi.

Imonsizlik va Imon darajalari

Agar kuzatgan bo’lsangiz, muallif havoriy Yuhanno ushbu maktub orqali imonsizlik, ya’ni Hudodan yuz o’girishning darajalarini tasvirlab bermoqda.

Huddi shu maktubda Havoriy Yuhanno Ruhiy anglash va Vahiyning yuqori cho’qqilariga qadam ba qadam olib chiquvchi Imon darajasini ham bizga ko’rsatmoqda.

Bu anglash jarayonini, maktub davomida, biz Isoga, Dun’yo Nuriga, qaraganimizda tushunamiz. Shu yerda biz bir yosh insonning zulmatdan chiqib imon, ziyo va Ruhiy anglash-vahiyning yuqori cho’qqilariga qadam ba qadam chiqishini kuzatamiz . Etibor bering, mana shu narsa Hudo Xushxabarining yo’lidir, bu Isoning yo’lidir va bu Illohiy Kalomning yo’lidir.

Har doim siz Hudo Kalomini eshitganingizda, Uning huzurini qidirganizda, siz Imonning yuqori darajasiga erishasiz, aks holda imonsizlik tufayli zulmatning tubiga cho’kib ongingiz xiralashib Hudodan yuz o’girib ketshingiz ham mumkin.

Hudo Xushxabari qudratli kuchga egadir. U hech qachon neytral holatda turmaydi. Kalom doimo o’zining qudrati bilan olg’a yuradi va ruxingizni “moylab” boradi. Siz ham olg’a siljishingiz lozim, aks holda [tog’ri yo’ldan ozib ketishingiz] chekkaga surilib ketishingiz mumkin.

Imonda rivojlaning, aks holda toshday yuragingiz bilan zulmatga cho’kib ketasiz. Xushxabar doim hayot berguvchidir, u doim tirik va faoldir.

Odamlarning bunga [bunday talablarga] nisbatan javobini ko’rdingiz [voqeada], ular arz qilib o’zaro janjallasha boshladilar.

Men bu [shunga o’xshash talabchan va’azni] va’zni jamoatda odamlarga o’qiganimda, bazi insonlar mening soz’larimdan qattiq hafa bo’lib, jamoatga kelmay qo’yishadi. Lekin Isoga qarang, oltmish oltinchi oyatda shunday deyiladi, “Osha vaqtda ko’p shogirdlari Undan qaytib ketishdi va boshqa unga qo’shilmadi” . [Isoning bazi bir shogirdlari Isodan ranjib Uni tark etishadi.]

On ikki shogirdning sinalishi.

Voqeaning ohirida Iso o’n ikki shogirdini sinaydi. Iso ulardan, “Sizlar ham ketmoqchisizlarmi?

Mening aytgan soz’larimdan ranjidingizmi?” deb so’raganida Havoriy Butrus bunga javoban, “Hazrat, Qaerga ham boramiz? Ahir hayotbaxsh kalom faqat Sendaku.”

Do’stlarim, ishoning boshqa boradigan joy yo’qdir, zero U hayot nonidir va abadiy hayot kalomi Unda mavjuddir.

Bu Abadiy Hayot, U sizning qalbingizda faol ko’rsatmoqda. Agar siz Hazrat Isoga etiqod qo’ysangiz va [U berayotgan] abadiy hayot nonini baham ko’rsangiz, siz hech qachon o’lim [abadiy o’lim-do’zax o’limi] bilan yuzma yuz kelmaysiz. Faqatgina, bir kuni siz bu erdan [hozirgi jismoniy dun’yodan] boshqa joyga [ruhiy dun’yoga] ko’chib, bu dunyodan o’tib ketasiz. Omin.
 

DUNYO NURI .
BIRINCHI QISM
YUHANNO 8:12-9:41
ISO BUTUN DUNYODA HUDONING ILOHIY NURIDIR VA U KO’ZI KO’RA OLMAYDIGAN INSONLARGA NUR BERADI
Yuhanno 8:12
Iso yana xalqqa xitob qildi:
Men olamning nuriman. Kimki menga ergashsa, zulmatda yurmaydi, balki hayot nuriga ega bo’ladi.
Yuhanno 9:1-7
Iso o’tib ketayotganida, Uning ko’zinga bir tug’ma ko’r chalindi. Shogirdlari Isodan:
Ustoz, buning ko’r bo’lib tug’ilishidakim gunohkor, o’zimi yoki ota-onasimi?- deb so’radilar. Iso shinday javob berdi:
Bunda na o’zi gunohkor, na ota-onasi, balki Hudoning ishlari unda namoyon bo’lishi uchun uchun u ko’r tug’ilgan. Kun yprug’ ekan, Meni yuborganning ishlarini qilishim lozim. Ana tun kelyapti, o’shanda hech kim ish qila olmaydi. Men olamda bor ekanman, olamning nuridirman.
Iso bularni aytdiyu, yerga tupurdi, tupukdan loy qilib, ko’rning ko’zlariga surtdi. Borib Siloam hovuzida yuvin,- dedi unga. ( Siloam “yuborilgan” demakdir.
Tanishtiruv qism –Muqaddas Chodir bayrami
1. Siloam havzasidan suv
Muqaddas Chodir bayrami ayyomida Iso Mashih yana O’zining kimligin namoyon qiladi.
Huddi shu muqaddas ayomlarning birida ma’bad ruxoniylari Siloam havzasidan muqaddas suvni mehrobda qurbonlikka keltirishadi. Shuningdek ular Tavrotdan parchalarni o’qish orqali Hudo ularga baraka va suv bergan ajoyib kunlarni yodga solishar edi. Aynan man shu kunda Iso odamlarga qarata “kim suvga tashna bo’lsa Mening oldimga kelsin va men unga suv beraman, va undan abadiy hayot suvi toshadi” (Yuhanno 7:37-39)
2. Nur (shag’amlar) marosimi
Shuningdek muqaddas ayyom haftasida nur shag’amlar marosimi ham nishonlanar edi. Bu marosimda ruxoniylar ma’baddan tashqaridagi maydonlarga ayniqsa ayollar to’planishadigan maydonda chiqib, atrofda shag’amlarni yoqishar edi va Hudo ularga nur bergan kunlarni eslab, Tavrotdan oyatlarni misol keltirib o’qishar edi. Hudo o’zi nur yaratganda “ Nur bo’lsin” degan joylarni, Isroil xalqini kechasi yonib turgan katta olov ustuni bilan olib yurganligi joylarini. Barcha Hudoning so’zi orqali Uning ilohiy nuri taralgan vaqtlarni ko’rsatuvchi oyatlarni o’qib, Hudo ularga nur bergan kunlarni yodga solishar edi.
A. Iso Nurlarning nuridir
1. Iso O’zini nur deb tasdiqlashi odamlar orasida nizoga sabab bo’ladi.
Aynan o’sha nur shag’amlar marosimlarining birida Iso O’zini “Men dunyoning nuriman; kim Menga ergashsa zulmatda yurmaydi, balkim hayot nuriga ega bo’ladi”, -deya e’lon qiladi.
Lekin bu so’zlar eshituvchilarda nizoga sabab bo’ldi. Biz Havoriy Yuhannoning xushxabar maktubini kuzatsak, aynan shu bobga kelganda Iso va Yaxudiy bosh ruxoniylar orasida nizolar boshlanadi. Ancha vaqtdan ber ular Isoni kuzatib yurishar edi. Lekin bu paytda ularning Isoga nisbatan qarshi bo’lgan dalillari katta nizo keltirib chiqara boshlaydi. Oxiriga kelib Ular Isoni o’ldirishmoqchi va shu bilan uni yo’ldan olib tashlashga qaror qilishadi.
Shunday qilib mana Iso ularning qarshisida turib, ularni achig’ini keltirib shunday deydi “Chindan ham sizlarda nur yo’q. Barcha sizlar bajarayotgan ushbu marosimlar o’tmishda bo’lib o’tgan voqealarga ramz sifatida qilinmoqda. Chindan ham sizlarda nur-ziyo yo’q, chunki men bu dunyoning nuriman, va siz Meni qabul etmaganingiz uchun, sizlarda nur yo’qdir.”
2. Iso inson hayotiga kirib kelganda.
Menga Masihning odamlarning ichiga ayniqsa diniy peshvolarning orasiga kirib borishi yoqadi, U ularning orasiga O’z kuchi, noroziligi va ilohiy so’zlaru bilan kirib borib, ularning fikrini va ta’limotini bo’lib odamlarning vujudini titratgan holda O’zining kalomini yetkazish uchun kirib borishi yoqadi. U huddi shunday biz to’g’ri yo’ldan chiqib ketayotganimizda, muhim narsalarni unutayotganimizda, Uning Muqaddas Ruxiga to’liq ergashmayotganimizda, Iso buni bizga bildiradi. Omin!
Biz yo’ldan adashayotganimizda Iso bizga bu xaqda bildirishidan xursandman. Sizchi?
Pentakost imonida menga aynan shu narsa ajoyibdir, chunki qachonki biz oqimdan chiqib ketayotganimizda, U bizga yordamga keladi va Muqaddas Ruxi bilan bizni boshqaradi va biz yana Uning oqimiga qo’shilib Uning orqasidan ketamiz. Unga hamdu- sanolar bo’lsin! Aynan shu yerda siz yordam va baraka olasiz. Men Hudo bizga bu narsalarni o’rgatishidan hursandman. Ko’p odamalr bu narsag e’tibor berishmaydi, lekin Iso bizni bu narsalarda to’girlay olishidan hursandman.
B. Iso ko’r bo’lib tug’ilgan odamning ko’ziga ziyo beradi.
1.Isoning O’zi – xaqiqiy “Men bu Men” [Men bu Men-Hudo o’zini Musoga shunday tanishtirgan]
Yuhanno maktubing to’qqizinchi bobida Iso hammaga xaqiqiy matalni hayotda ko’rsatadi va O’zining dunyoning xaqiqiy nur ekanligini namoyon qiladi. Man bu yerda matalning saxnasi; Iso bu yerda ikkinchi marta O’zi xaqida “Mendirman” deb aytadi.
Mana endi U bu parchada “Men dunyoning nuriman” deydi. Oltinchi bobda u “Men hayot nonidirman” deb e’lon qiladi. Huddi shu tarzda u O’zini yeti marta har hil vaziyatda “Mendirman” deb tasdiqlaydi. Bu bobda u ikkinchi marta O’zini “Mendirman” deb tasdiqlaydi. Ko’rga shifo berishi Yuhanno maktubidagi oltinchi mo’jizadir. Bu yerda Iso ko’zi ko’r bo’lib tug’ilgan odamga shifo beradi. Men biz bu parchaga diqqat bilan e’tibor berishimizni hohlardim. Iso va Uning shogirdlari ma’badga yaqinlashayotganda ko’zi ojiz bo’lib tug’ilgan odamni ko’rib qolishadi. Isoning shogirdlari bir tug’ilganidan ko’r bo’lib qolgan odamni ko’rishadi, lekin Isoniing ko’rgani ularning ko’rganidan farqliroq edi.
2. Iso kishini (Insonni) ko’rdi.
Kalom aytadi-ki, Iso odamni ko’rdi. Men Iso bizni boshqa odamlardan farqli, o’z holimizcha bizga qarashidan va bizni ko’rishidan hursandman. Men siz xaqingizda o’zimcha o’ylab, xulosa chiqarishim va sizga ko’p har hil narsalar qilishim mumkin. Lekin Iso meni va sizni biladi. U xar birimizni xaqiqatda kim ekanligimizni biladi. Va u bizni O’zining huzurida turgan erkak va ayol sifatida ko’radi. Men hursandman Iso odamni ko’rganidan.
3. Shogirdlarning Dinshunoslik tortishuvi.
Bu saxnada [Ko’r va Iso uchrashuvi] Isoning shogirdlariga faqat diniy muammo xaqida baxslashishga bahona bo’ladi. Ular odamlardan “kim gunoh qilgan bu odamning o’zimi yoki uning ota onasimi? Shu sababli u ko’r bo’lib tug’ilgan.” Ular ojiz odamning ahvoliga qiziqmay, ojizlik sababaini azaldan yaxhsilik va yovuzlik muammosi bo’lib kelgan narslarga taqamoqchi bo’ldilar. Ular o’zlarining tushunchasi bo’yicha ojizlikning sababini tushuntirmoqchi bo’ldilar.
Biz hech qachon olamdagi barcha topishmoqlarni yecha olmaymiz va nima uchun ba’zi narsalr o’zgacha yo’lda sodir bo’lganini tushuntirb bera olmaymiz. Biz hech qachon nima yovuz narsalarga yo’l berilgan sabablarni va, muammolarni, omadsizliklarning sababini har doim ham bila olmaymiz. Menimcha Hudo ham bizning butun umrimiz o’sha sabablarni yechish va topish yo’lida o’tib ketishini hohlamaydi.
4. Inson boshqadan ayb qidirishni hohlaydi.
Aynan huddi shu narsani shogirdlari qilmoqchi edi. Shuning uchun ular “Kim gunoh qildi?” deb savol berishadi. Qarang, diniy ustozlar o’sha kunda diniy ta’limda shu darajagacha yetib boradiki, hatto tug’ilgan chaqaloqni ham Hudodan jazo deb o’ylashadi.
Balkim bu bola ona qornida bo’lgan paytda shikast yeb, shunday ojiz tug’ilgandir. Yoki onasi o’zini to’gri parvarish qilmagandir. Lekin odamlar uning nogironligidan kimnidir, yo odamning o’zini yoki uning ota-onasini ayblash kerak.
5. Lekin Iso shunday deydi “kimning aybi ekanligini muhim emas”
Iso ayb kimda ekanligining muhim emasligini aytadi. Bu sabab emas. Men Rabbimiz narsalarga O’zining nazari bilan boqqanidan va qaraganidan hursandman. Biz ko’pincha shunday narsalarning sababini qidirishga kirishib ketamiz-ki, hamma narsaning sababini, nima uchun bunday, yoki unday bo’lganinining sababini qidiramiz, ayblashga odam yoki narsa izlaymiz. Lekin bu yordam bermaydi. Balkim siz uning sababini topasiz, balkim siz muammoning sababini tushunasiz, lekin u bu muammoni yechishga yordam bermaydi, chunki bu qalbimizdagi o’sha narsaga bo’lgan ayblovchi xisdan ozod qilmaydi.
Bu faqatgina Hudoning shafqati bizga nozir bo’lib uning kuchi bilan ishlashni boshlagandagina atrofimizdagi va ichimizdagi narsalar o’zgarib, o’zgacha tus ola boshlaydi. Unga hamdu-sano bo’lsin.
6. Insonning har bir muammosi – Hudoning yana bir imkoniyati
Iso bizni barcha salbiy narsalar bilan to’ldirilgan quduqda qolib ketib, ular bizning ko’zlarimizni ojiz qilib Hudoning hayotimizda qilyotgan mo’jizalaridan mahrum bo’lishimizni istamaydi. Shuning uchun U shogirdlariga “na bu odamning na ota-onasining aybi bor, balkim Hudo O’z ishini namoyon qilish bunday bo’lgan”.
Ko’rdingizmi, Iso bu odamning qiyinchiligini ko’rdi, lekin Hudoning ishi tasdiqlanishi uchun ularga bu narsani ko’rsatdi. Biz yuzma yuz kelgan har qanday muammoyu- qiyinchilik, xaq qanday kelgan sinovlarda yolg’onlar bo’lsa Hudo O’z shafqati bilan qoplaydii. Agar yolg’on
narsalar o’rab ololsayu, Hudoning inoyati undan ham ko’proq qoplaydi. Qayerda hukm bo’lsa, qayerda tushkunlik bo’lsa o’sha yerga Iso Masih O’z kuchi bilan kirib borib hammasini yuvib tashlashi uchun imkoniyat bo’ladi, Unga hamdu-sanolar bo’lsin, va U o’zining g’alabasi bilan va sharafli qudrati bilan kirib boradi. Garchan Iso siz xaqingizda qayg’ursayu, har bir sizning ojizligingiz Hudo O’z ishini tasdiqlashi va uni sizda bajarishi uchun yana bir imkoniyatdir.
7. Hudo bizdan Unga faqatgina bo’ysinishimizni talab qiladi.
Iso yerdagi tuproqdan qorishma qiladi. U hatto tuproqqa tupuradi. Qorishmani olib ojizning ko’ziga suradi va so’ngra unga “borib Siloam havzasida ko’zingni yuvgin” deydi. Hudoga hamdu-sanolar bo’lsin.
Ishonish qiyinmi? Ha. Hammaga tanish joymi? Ha. Soddami? Ha.
Lekin mo’jiza endi bo’ladi. Qachonki ojiz odam Isoning aytganini qilsa, mo’jiza yuz beradi. Balkim ishonish qiyindir, lekin mo’jiza endi yuz beradi. Qachonki Hudo sizga biron narsa qilgin desa, siz Unga bo’ysuning. Hattoki U aytgan narsa bizga oddiy va axmoqona ko’rinsa ham, bo’ysuning. Aynan biz bo’ysungan taqdirda Uning buyuk mo’jizalari qudratga aylanadi. Uning Muqaddas nomini ulug’lang!
C. Ishonchsizlikning darajalari.
1.Inson xaqiqatni butunlay qabul qiladi yoki butunlay rad etadi
Har doim xaqiqat nuri odamning ustiga yog’ganda odamlar bu yo’l yoki oz’ga yo’l bilan javob berishadi, yoki ular xaqiqatni qabul qilib unda bosqichma bosqich o’sib boradilar yoki yuraklarini tosh qilib zulmatning har hil darajalaridan zulmat tubiga cho’kishni boshlaydilar. Ko’zi ojiz odam ham ko’ra boshlaganida uning atrofiga barcha qo’shin-qarindoshlari yig’ilishdi. Keyin ular uni fariseylarning [diniy arboblar] oldiga keltirishdi. Uning ota-onasi so’roq qilindi. Bu hamma narsani chalkashtirib yubordi, lekin shu vaqtda shifo topgan odam mo’jizaning ajoyibligidan baxramand bo’lib, imonda shodlik bilan o’sib bormoqda, atrofidagilar esa ishonmagani uchun o’sha ishonchsizlik zulmatida qolib ketishdi.
2. Faryosiylarning bilim xaqidagi arzi.
Kelinglar biz Yahudiy ustoz va Fariseylarning zulmat tubiga cho’kishiga e’tibor beraylik. Agar siz shu bobning o’ziga qarasangiz, ular o’zinign bilimi bilan uch marta maqtanadilar. 16:24 va 29 oyatlarni qarang. Ular ko’p narsani farqlashga qobiliyati bor deb o’ylagani uchun “Bu Odam Hudoning odami emas”deb arz qilishadi. “Biz bilamiz bu odam gunohkor” deyishadi. Biz bilamiz, biz bilamiz, biz bilamiz… xar qanday men bilaman yoki biz bilamiz deb aytadigan odamlar aslida nima xaqida gapirayotganini bilmasligi ham mumkin.
Uchinchi marta ular, “biz bilamiz Hudo otamiz Musoga gapirgan, lekin bu shaxs kim va qayerdan ekanligini bizga noma’lum” deya arz qilishadi. Huddi shu yerda biz ularni o’zining oily bilimidan mag’rur, biroq shu vaqtning o’zida ularning ishonchsizlik zulmatida qolib bilimsizlik tubiga cho’kayotganini ko’ramiz. Afsus. Chunki bu dunyoda shunday odamlar borki, hamma narsani bilaman deb o’ylaydi, lekin ko’zlari yolg’on bilan qoplangan, zulmatda qolib ketishadi. Ular asl Hudoni bilmaydilar.
3. Fariseylar ishonchsizligining besh qadami.
Ular ishonchsizlikda o’tayotgan beshta qadamiga e’tibor bering.
Birinchi ular oltinchi oyatda Iso kimligi xaqida o’zaro kelisha olmaydilar. Ya’ni kim Iso, gunohkormi U yo’qmi va hakozo. Bu narsa ularni birligini bo’ladi va bu narsa esa 18 oyat , ularni shubhaga yetaklaydi.
Keyingi 24 oyatda ular bu narsani qabul qilmaydi. Ya’ni ular Isoni gunohkor deya mahkum qilib Uni bu narsalarni qilishga xaqqi va unvoni yo’qligiga arz qilishadi. Oxirgi 34 –oyatlarda uni qabul qilmaslik ularni Isoni rad etishga yetaklaydi ya’ni ular “U gunohkor, va hammangiz gunohkor bo’lib tug’ilgansizlar, yana bizni o’rgatasizlarmi?” deya Uni toshbo’ron qilib Sinagogadan haydashadi.
4. ‘Shohona’ yo’ldan ozish yo’li.
Endi siz ushbu qadamlarga qarang. Agar siz yo’ldan ozib, Hudodan qaytish yo’liga etibor bermoqchi bo’lsangiz, ana shu yo’ldir. Tortishuv va qo’shilmaslikdan boshlang. Hudoning, Kalomiga, Muqaddas Rux boshchiligiga, Jamoat ta’limiga qo’shilmang va shubxada yuring.
Anchadan keyin sizning imoningiz va yuragingizga shubxa hamma jamoat va Hudo o’rgatayotgan narsalarni qabul qilmaysiz, va oz’ingiz ham qanday bu narsalardan qo’lingizni yuvib, juftagingizni rostlab ketib qolganingizni bilmay qolasiz. Hudodan ozish yo’li aynan mana shudir va u zulmat tubiga boshlaydi.